Άρθρο 313 Π.Κ., Συμπλοκή του Νικόλαου του καθηγητή ποινικού δικαίου.ΔΕΡΜΕΝΟΥΔΗ Νικόλαου


άρθρο 313 Π.Κ., Συμπλοκή
Οι ιδιαίτερα χρήσιμες αναλύσεις των άρθρων του Ποινικού Κώδικα από τον έγκριτο νομικό και καθηγητή ποινικού δικαίου, κ. Νικόλαο ΔΕΡΜΕΝΟΥΔΗ, σε συνεργασία με την Σ.Κ.Α.Υ. συνεχίζονται με το άρθρο 313 Π.Κ. που αφορά τη Συμπλοκή.

Άρθρο 313
Συμπλοκή 
Αν εξαιτίας συμπλοκής ή επίθεσης που έγινε από πολλούς επήλθε θάνατος ή βαριά σωματική βλάβη ανθρώπων (αρ. 310 ΠΚ), καθένας από εκείνους που πήραν μέρος στη συμπλοκή ή στην επίθεση τιμωρείται για μόνη τη συμμετοχή του σ’ αυτήν με φυλάκιση μέχρι 3 ετών, εκτός εάν συμπλέχθηκε χωρίς υπαιτιότητά του.
1.   Έννοια
Συμπλοκή διαπράττει εκείνος, ο οποίος συμμετέχει συμπλοκής ή επιθέσεως που ενεργείται από πολλούς, συνεπεία της οποίας επήλθε ο θάνατος ή βαριά σωματική βλάβη ανθρώπου.
2.   Προστατευόμενο έννομο αγαθό
Είναι αφενός μεν η ζωή και αφετέρου δε η υγεία του ανθρώπου.
3.   Χαρακτηριστικά γνωρίσματα του εγκλήματος.
Το έγκλημα αυτό είναι κοινό, ιδιώνυμο. Η θέση αυτή του εγκλήματος ως ιδιώνυμου, επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι αν καταργηθεί η διάταξη του αρ. 313 ΠΚ, η πράξη της συμμετοχής δεν θα τιμωρηθεί οπωσδήποτε με τις διατάξεις που τυποποιούν τα εγκλήματα της ανθρωποκτονίας και της σωματικής βλάβης.
Πρόκειται για έγκλημα διακινδύνευσης της ζωής ή της υγείας των παρευρισκομένων, αφού ποινή επιφυλάσσεται μόνο για την συμμετοχή αυτή καθεαυτή σε συμπλοκή ή επίθεση και όχι για το αποτέλεσμα του θανάτου ή την βαριά σωματική βλάβη. Η βλάβη της ζωής ή της υγείας δεν προσδίδει δηλαδή απαξία στην πράξη του υπαιτίου, αλλά από την επέλευσή της τεκμαίρεται ότι ο κίνδυνος συγκεκριμένης συμπλοκής είναι τόσο αφόρητος, ώστε να απαιτείται ποινική κύρωση.
Περαιτέρω, το έγκλημα αυτό είναι απλό, γνήσιο πολύτροπο υπαλλακτικώς ή διαζευτικώς μικτό, ενέργειας, απλής συμπεριφοράς (τυπικό), στιγμιαίο ιδιόχειρο, διαρκές (διαρκεί όσο και η συμμετοχή του δράστη στη συμπλοκή ή επίθεση).
Σύμφωνα με την κρατούσα άποψη πρόκειται για έγκλημα αφηρημένης διακινδύνευσης, αφού ο κίνδυνος για την ζωή ή την υγεία δεν χρειάζεται να αποδειχθεί, αλλά συνιστά την αιτία της νομοθετικής πρόβλεψης, εφόσον η συγκεκριμένη συμπλοκή δεν αποδεικνύεται ότι ήταν εντελώς απρόσφορη στο να προκαλέσει τον εν λόγω κίνδυνο.
Η αφηρημένη διακινδύνευση στο έγκλημα της συμπλοκής είναι γενική και όχι ειδική, δηλαδή αναφέρεται σε αόριστο αριθμό εννόμων αγαθών, καλύπτοντας όχι μόνο εκείνον που τελικά θανατώθηκε ή υπέστη την βαριά σωματική βλάβη, αλλά όλους όσους συμμετείχαν στην συμπλοκή ή την επίθεση, καθώς και τρίτα αμέτοχα πρόσωπα.
Κατά την αντίθετη άποψη είναι έγκλημα συγκεκριμένης διακινδύνευσης, διότι η συμμετοχή σε συμπλοκή, από την οποία παράγεται θάνατος ή βαριά σωματική βλάβη, έχει ήδη δρομολογήσει μια διαδικασία που έχει ξεφύγει από τον έλεγχο του δράστη και έχει οδηγήσει αυτοδύναμα στο αποτέλεσμα. Η άποψη αυτή προβάλλει ως αντεπιχείρημα ότι αν το έγκλημα του άρθρου 313 ΠΚ ήταν πράγματι αφηρημένης διακινδύνευσης, ο περιορισμός του αξιοποίνου μόνο σε περιπτώσεις, όπου επήλθε θάνατος ή βαριά σωματική βλάβη, θα ήταν ακατανόητος, αφού θα έπρεπε να τυποποιείται η συμπλοκή ως αυτοτελές έγκλημα σε κάθε περίπτωση.
Επίσης, είναι έγκλημα πολυπρόσωπο ή αναγκαίας συμμετοχής, για την πλήρωση της αντικειμενικής υπόστασης του οποίου απαιτείται η εκούσια σύμπραξη περισσοτέρων προσώπων και ειδικότερα έγκλημα συναντώμενης δράσης, όπου η δράση του ενός αυτουργού ανταποκρίνεται προς και συμπληρώνει την δράση του άλλου, ενώ άλλη άποψη το χαρακτηρίζει έγκλημα «συγκλίνουσας δράσης».
4.    ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ – ΝΟΗΜΑΤΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ (αρ. 7 § 1 Σ)
Αποτελείται από την αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση του εγκλήματος
Α. Αντικειμενική υπόσταση
α) Υποκείμενο του εγκλήματος
Είναι αυτός που συμμετείχε στη συμπλοκή ή στην επίθεση. Επομένως, υποκείμενο της πράξεως δύναται να είναι και εκείνος ο οποίος, κατά τη συμπλοκή ή επίθεση υπέστη βαριά σωματική βλάβη. Τούτο ισχύει και στην περίπτωση που κανένας άλλος δεν τραυματίστηκε. Δεν είναι όμως υποκείμενο της πράξεως αυτός που συμπλέχθηκε χωρίς υπαιτιότητά του.
Έτσι, δεν είναι αξιόποινος ο αναμιχθείς να χωρίσει αυτούς που έχουν εμπλακεί ή αυτός που απλώς απέκρουσε την κατ’ αυτού γενόμενη επίθεση.
β) Υλικό αντικείμενο της πράξεως.
Είναι ο άνθρωπος που έχει συμμετάσχει στη συμπλοκή ή στην επίθεση ή κάθε τρίτος που δεν συμμετείχε της συμπλοκής ή της επιθέσεως.
γ) Η πράξη της προσβολής του έννομου αγαθού (εγκληματική συμπεριφορά)
Η πράξη με την οποία στοιχειοθετείται το αδίκημα και προσβάλλεται το έννομο αγαθό συνίσταται στη συμμετοχή, στη συμπλοκή ή επίθεση  ενεργούμενη από πολλούς, συνεπεία της οποίας συνέβη ο θάνατος ή η βαριά σωματική βλάβη ανθρώπου (αρ. 310 ΠΚ).
Η προσεκτική ανάγνωση του κειμένου του αρ. 313 ΠΚ, οδηγεί αβίαστα στο συμπέρασμα ότι η απειλούμενη από τον νομοθέτη ποινή, αναφέρεται μόνο στη συμμετοχή σε συμπλοκή ή επίθεση και όχι στο αποτέλεσμα της συμπλοκής ή επιθέσεως. Ο δράστης του εγκλήματος δεν τιμωρείται για το θάνατο ή τη βαριά σωματική βλάβη που προκλήθηκε από τη συμπλοκή ή επίθεση,  αλλά μόνο για τη συμμετοχή του σ’ αυτές.
Αφού έτσι έχουν τα πράγματα, μπορούμε να πούμε προχωρώντας παραπέρα ότι, στην περίπτωση του αρ. 313 ΠΚ, η αντικειμενική υπόσταση του εγκλήματος η οποία εκφράζει και την ουσία του αδίκου, συγκροτείται μόνο με την πράξη της συμμετοχής σε συμπλοκή ή επίθεση.
Το αποτέλεσμα, κατά συνέπεια, της συμπλοκής ή επιθέσεως δεν μπορεί να αποτελέσει στοιχείο της αντικειμενικής υποστάσεως. Από την άλλη μεριά είναι απολύτως σαφές ότι ο θάνατος ή η βαριά σωματική βλάβη δεν μπορεί να θεωρηθεί ως δικονομική προϋπόθεση του ποινικού κολασμού, αλλά μόνο ως εξωτερικός όρος του αξιόποινου.
Η παραπάνω αντίληψη, ότι δηλαδή ο θάνατος ή η βαριά σωματική βλάβη αποτελούν εξωτερικό όρο του αξιοποίνου, επικρατεί τόσο στη θεωρία όσο και στη νομολογία.
δ) Μορφές που αναφέρονται στην πράξη προσβολής του έννομου αγαθού.
Η πράξη προσβολής του έννομου αγαθού εκδηλώνεται με δύο (2) μορφές, ήτοι:
  •  με τη μορφή της συμμετοχής σε συμπλοκή (α’ μορφή τέλεσης) και
  • με τη μορφή της συμμετοχής σε επίθεση (β’ μορφή τέλεσης).
δ1) Συμμετοχή σε συμπλοκή (α’ μορφή τέλεσης)
δ1.1) Έννοια της συμμετοχής
Συμμετοχή είναι η ανάμειξη κάποιου σε συμπλοκή ή επίθεση που ενεργείται από πολλούς, ήτοι η παρουσία και η σύμπραξη κάποιου φυσικώς ή και ψυχικώς στον τόπο της πράξεως και με εχθρική διάθεση.
δ1.2) Έννοια της συμπλοκής
Συμπλοκή υπάρχει, όταν περισσότερα από δύο άτομα φιλονικούν μεταξύ τους με τέτοιο τρόπο, ώστε να επιδίδονται σε αμοιβαίες βιαιοπραγίες μεταξύ τους. Ο ορισμός αυτός δε δίδεται από το νόμο, γίνεται όμως απόλυτα δεκτός στη θεωρία του ποινικού δικαίου. Είναι αλήθεια πως το γλωσσικό συναίσθημα της καθημερινής ζωής επιτρέπει να χαρακτηρισθεί ως συμπλοκή και η φιλονικία ανάμεσα σε δύο πρόσωπα. Μια τέτοια όμως αντίληψη δεν μπορεί να μεταφερθεί στο δογματικό πεδίο.
Έτσι, για να θεωρηθεί συγκροτημένη η συμπλοκή, χρειάζονται τρία (3) τουλάχιστο άτομα, καθένα από τα οποία διαπληκτίζεται ενεργητικά με κάποιο άλλο. Η διάταξη του αρ. 313 ΠΚ δεν εφαρμόζεται, αφού συμπλοκή δεν υπάρχει, στην περίπτωση που ένα από τα τρία αλληλοβιαιοπραγούντα πρόσωπα αποχωρήσει, πριν γίνει η πράξη που επιφέρει το βαρύτερο αποτέλεσμα του θανάτου ή της βαριάς σωματικής βλάβης. Η αμφιβολία για το αν η πράξη που προκάλεσε το βαρύτερο αποτέλεσμα τελέστηκε όταν οι συμπλεκόμενοι ήταν δύο ή τρεις λύεται, με βάση το αξίωμα in dupio pro reo, υπέρ της μη καταφάσεως του αξιοποίνου.
Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι δεν αρκεί για τη στοιχειοθέτηση της συμπλοκής η ύπαρξη δύο προσώπων, καθένα από τα οποία να καταφέρεται κατά τρόπο ενεργό εναντίον του άλλου. Πρέπει σ’ αυτά να προστεθεί και τρίτο άτομο, με δραστηριότητα παρόμοια των πρώτων.
Η συμπλοκή αποτελεί πραγματικό γεγονός. Απαραίτητο συστατικό στοιχείο της έννοιας της συμπλοκής, είναι η ενεργητική συμμετοχή στη φιλονικία και των τριών προσώπων.
Συνακόλουθα, δεν υπάρχει συμπλοκή όταν ο Α και ο Β συμπλέκονται μεταξύ τους, ενώ ο Γ περιορίζεται απλώς στο να παρεμποδίσει τον Δ, ο οποίος επεμβαίνει για να διαχωρίσει τους Α και Β ή για να δώσει τη βοήθειά του.
Το ίδιο ισχύει κατά μείζονα λόγο και όταν η συμμετοχή του ενός από τους τρεις στοχεύει στην παροχή βοήθειας ή στον κατευνασμό της έριδας των δύο άλλων.
Τέλος, χρειάζεται να ειπωθεί, πως δεν είναι αναγκαίο στοιχείο της συμπλοκής το ταυτόχρονο της βιαιοπραγίας από τρία τουλάχιστο άτομα για όλο το διάστημα που αυτή διαρκεί.
Απαραίτητη προϋπόθεση δεν αποτελεί επίσης η προηγούμενη συνεννόηση για σύμπραξη. Έχει επισημανθεί, σωστά άλλωστε, ότι μέσα από τους κόλπους των αντιμαχόμενων, πρέπει να πηγάζουν αμοιβαίες βιαιοπραγίες, δηλαδή που προέρχονται και από τις δύο πλευρές στρεφόμενες κατά της άλλης.
δ1.3)  Έννοια της βιαιοπραγίας
Ως βιαιοπραγία, νοείται κάθε επιθετική δραστηριότητα, εχθρική διάθεση – αγωνιστική πράξη, με την οποία αναπτύσσεται υλική δύναμη εναντίον προσώπων ή πραγμάτων, άσχετα αν η δραστηριότητα αυτή, με οποιοδήποτε τρόπο και αν εκδηλώνεται, πέτυχε ή όχι το στόχο της (γρονθοκοπήματα, σπρωξίματα, λιθοβολισμός ή ρίψη άλλων αντικειμένων, σχίσιμο ρούχων, καταστροφή ή βλάβη αντικειμένων).
Με βάση τον ορισμό αυτό, εκείνο το οποίο προκύπτει στην προκειμένη περίπτωση ως συμπέρασμα είναι ότι ο όρος βιαιοπραγία περιλαμβάνει όχι μόνο πλήγματα που καταφέρονται με τα χέρια, αλλά και πλήγματα που προκαλούνται με τη χρήση μαχαιριών, όπλων, ροπάλων και λίθων.
δ1.4) Έννοια της συμμετοχής του σχετικού άρθρου σε σχέση με τις διατάξεις των αρ. 45 – 49 ΠΚ
Με αφετηρία την παραπάνω τοποθέτηση, γίνεται φανερό ότι ο όρος «συμμετοχή», δεν έχει εδώ την τεχνική σημασία που αποδίδει ο νόμος στα αρ. 45 – 49 ΠΚ (η οποία ως γνωστό δεν απαιτεί την αυτοπρόσωπη εμφάνιση του συμμετόχου, πράγμα το οποίο όμως απαιτείται εδώ).
Στη βάση των σκέψεων αυτών συμμετοχή στη συμπλοκή σημαίνει, σύμπραξη με τα δρώντα πρόσωπα σε άμεση και τοπική και χρονική σύνδεση με τα δρώμενα. Πρέπει η συμπλοκή απαραίτητα να υπάρχει κατά τη στιγμή της επενέργειας της βιαιοπραγίας στο σώμα εκείνου που πέθανε ή τραυματίσθηκε βαριά, άσχετα αν ο θάνατος ή η βαριά σωματική βλάβη επήλθαν αργότερα.
Επομένως αν ο θάνατος ή η βαριά σωματική βλάβη είχαν ήδη συντελεσθεί όταν έγινε η συμπλοκή, δεν υπάρχει ευθύνη του δράστη και των συμμετόχων του με το αρ. 313 ΠΚ. Το ίδιο ισχύει και αν υπήρξε αρχικά συμπλοκή, αλλά αυτή έπαψε τελικά να υπάρχει πριν από την επενέργεια της βιαιοπραγίας στο θύμα.
δ2) Συμμετοχή σε επίθεση (β’ μορφή τέλεσης)
Για τον όρο «επίθεση που γίνεται από πολλούς», δεν υπάρχει νομοθετικός ορισμός. Παρόλο τούτο, σοβαρές αμφισβητήσεις για το εννοιολογικό περιεχόμενό του δεν υπάρχουν. Θεωρείται γενικά ως τέτοια η με εχθρική διάθεση από δύο τουλάχιστον πρόσωπα, επιχείρηση προσβολής του σώματος ενός τρίτου, του θύματος. Από τη βασική αυτή αντίληψη, δεν καταλείπεται αμφιβολία ως προς το ότι η επίθεση όπως και η συμπλοκή, προϋποθέτει ύπαρξη τριών (3) τουλάχιστον ατόμων. Η ειδοποιός διαφορά ανάμεσά τους συνίσταται στο εξής:
  • στην περίπτωση της συμπλοκής έχουμε, όπως ήδη επισημάνθηκε, βιαιοπραγίες εκατέρωθεν, ενώ
  • στην περίπτωση της ενεργούμενης από πολλούς επιθέσεως, η προσπάθεια προσβολής είναι μονομερής, δύο τουλάχιστον πρόσωπα στρέφονται εναντίον ενός. Το τρίτο δηλαδή πρόσωπο δεν φέρεται ενεργώς κατά των δύο άλλων. Περιορίζεται μόνο στην απόκρουση της προσβολής, αμυνόμενο παθητικά.
Είναι βέβαια αυτονόητο ότι η επίθεση μεταπίπτει σε συμπλοκή, από τη στιγμή που το θύμα αμυνθεί προσβάλλοντας το σώμα εκείνων που επιτίθενται.
Σκοπός καθενός απ’ αυτούς που επιτίθενται, είναι η προσβολή του σώματος του θύματος. Για την κατάφαση της επιθέσεως από άποψη τρόπου εκδηλώσεώς της, δεν θεωρούνται αρκετοί οι απλοί εκφοβισμοί ή οι σκέτες απειλές, όπως οι πυροβολισμοί στον αέρα. Εξάλλου, ως βασικό γνώρισμα της επιθέσεως θα πρέπει να εκληφθεί η συλλογικότητα της δράσεως με την έννοια της ενότητας των επιτιθέμενων της κοινότητας του στόχου και της ταυτότητας, της κατά του θύματος εχθρικής βουλήσεως.
Είναι απαραίτητο να διευκρινισθεί εδώ, ότι για να θεωρηθεί υπάρχουσα η ως άνω συλλογικότητα της δράσεως, δεν χρειάζεται βέβαια η συνδρομή των στοιχείων της συναυτουργίας, αλλά και δεν επαρκεί η συμπτωματικά ταυτόχρονα εκδηλούμενη από διαφορετικά σημεία, επίθεση πολλών εναντίον κάποιου.
Έτσι, έχοντας υπόψη τα ανωτέρω, μπορούμε να προβούμε στη διαπίστωση της ακόλουθης βασικής  θέσης. Η καταφορά πληγμάτων σύμφωνα με την κρατούσα άποψη αποτελεί συστατικό στοιχείο της επιθέσεως.
Μόλις χρειάζεται στο σημείο αυτό να τονισθεί ότι, συμπλοκή ή επίθεση δύναται να τελείται και από απόσταση με ρίψη πυροβολισμών ή ρίψη λίθων από μακριά.
Β) Υποκειμενική υπόσταση του εγκλήματος
Η συμμετοχή σε συμπλοκή ή επίθεση (αρ. 313 ΠΚ), είναι έγκλημα δόλου. Δεν υπάρχει τυποποιημένο έγκλημα συμμετοχής σε συμπλοκή ή επίθεση από αμέλεια στο ποινικό μας δίκαιο. Το κείμενο της σχετικής νομοτυπικής περιγραφής, δεν περιέχει βέβαια ρητά την ένδειξη με δόλο ή με πρόθεση, αλλά αυτό υπονοείται, εφόσον πρόκειται για πλημμέλημα (αρ. 26 § 1, εδ. α ΠΚ) και δεν υπάρχει ειδική ποινική πρόβλεψη για κολασμό της οικείας δραστηριότητας, όταν τελείται από αμέλεια (αρ. 28 § 1, εδ. β ΠΚ). Ενόψει του ότι δεν διακρίνει, αρκεί και ενδεχόμενος δόλος. Περιεχόμενο του δόλου είναι η γνώση και η θέληση συμμετοχής σε συμπλοκή ή επίθεση.
Κατά συνέπεια, αν κάποιος βρίσκεται από αμέλεια μέσα στη συμπλοκή ή επίθεση, μη γνωρίζοντας τι γίνεται εκεί ή αν αδυνατεί να απομακρυνθεί, αν και αντιλαμβάνεται αυτό που γίνεται ή αν αποδοκιμάζει τις ενέργειες των άλλων, δεν στοιχειοθετείται το έγκλημα του αρ. 313 ΠΚ.
Με βάση τις διαπιστώσεις αυτές και με δεδομένο ότι ο θάνατος ή η βαριά σωματική βλάβη αποτελεί εξωτερικό όρο του αξιοποίνου, δε χρειάζεται τα στοιχεία αυτά να καλύπτονται υποκειμενικά με δόλο.
5.    Τετελεσμένο έγκλημα και απόπειρα εγκλήματος
Τετελεσμένο είναι το έγκλημα από τη στιγμή που θα πληρωθεί ο εξωτερικός όρος του αξιοποίνου (θάνατος ή βαριά σωματική βλάβη), ο οποίος ακολουθεί χρονικά την πράξη της συμμετοχής. Εάν δεν επέλθει ο όρος αυτός, έγκλημα δεν υπάρχει καν. Εάν επέλθει ο θάνατος ή βαριά σωματική βλάβη, η συμμετοχή στη συμπλοκή ή επίθεση είναι ολοκληρωμένη, το δε έγκλημα εμφανίζεται λογικά τελειωμένο. Εξάλλου η προσπάθεια συμμετοχής μετά την πραγμάτωση του εξωτερικού όρου, όπως και η ολοκληρωμένη συμμετοχή, δε στοιχειοθετούν το έγκλημα του αρ. 313 ΠΚ, ούτε ως απόπειρα, ούτε ως τετελεσμένο, γιατί η αντικειμενική υπόσταση τούτου, απαιτεί συμμετοχή πριν από την πραγμάτωση του εξωτερικού όρου.
Με βάση τις σκέψεις αυτές θα μπορούσε να οδηγηθεί κανείς στο συμπέρασμα ότι, απόπειρα συμμετοχής σε συμπλοκή ή επίθεση δε νοείται.
Ωστόσο, παρόλα αυτά, φαίνεται πως υπάρχει περιθώριο παραδοχής αξιόποινης απόπειρας στο ερευνώμενο έγκλημα.  Είναι η περίπτωση της προσπάθειας συμμετοχής σε συμπλοκή, από την οποία συμπλοκή, επέρχεται ο θάνατος ή η βαριά σωματική βλάβη. Η παραδοχή της απόπειρας σ’ αυτή την περίπτωση είναι συνέπεια του γεγονότος ότι, εδώ έχουμε να κάνουμε με πολυπρόσωπο έγκλημα.
Έτσι, στην προκειμένη περίπτωση κατά την οποία συγκροτείται συμπλοκή με αλληλοβιαιοπραγίες των Α, Β, Γ, Δ, ο δε Ε προσπαθεί να συμμετάσχει στη συμπλοκή παίρνοντας και υψώνοντας μία πέτρα, οπότε εκείνη τη στιγμή εξαιτίας της συμπλοκής των Α, Β, Γ, Δ, επέρχεται θάνατος ή βαριά σωματική βλάβη από τη δράση των υπολοίπων, τότε η δραστηριότητα αυτή του Ε, θα πρέπει να αξιολογηθεί ως απόπειρα συμμετοχής σε συμπλοκή (αρ. 42 § 1 ΠΚ σε συνδ. με αρ. 313 ΠΚ).
6.    Σχέση του αρ. 313 ΠΚ – συμπλοκή, με τις διατάξεις των αρ. 45 – 49 περί συμμετοχής.
Η συμμετοχή στο έγκλημα του αρ. 313 ΠΚ είναι δυνατή σε όλες τις μορφές της.
Ηθική αυτουργία (αρ. 46 § 1α ΠΚ) και απλή συνέργεια (αρ. 47 § 1 ΠΚ) στη συμμετοχή σε συμπλοκή ή επίθεση, είναι δυνατές από πρόσωπα που βρίσκονται έξω από το πεδίο της μάχης.
Έτσι, στην περίπτωση που ο Η προκαλεί στον Κ την απόφαση να συμμετάσχει στη συμπλοκή ή επίθεση των Α, Β, Γ, που δεν μετέχει ο ίδιος στη συμπλοκή ή επίθεση, ο Η θα κριθεί – τιμωρηθεί ως ηθικός αυτουργός του εγκλήματος της συμπλοκής (αρ. 46 § 1α ΠΚ σε συνδ. με αρ. 313 ΠΚ).
Ομοίως, η ενθάρρυνση γενικά των αλληλοβιαιοπραγούντων από τους γύρω χώρους, η μεταφορά ανθρώπων στο μέρος της συγκρούσεως και η προμήθεια μέσων στους συμπλεκόμενους, συνιστά απλή συνέργεια (αρ. 47 § 1 ΠΚ σε συνδ. με αρ. 313 ΠΚ).
Πρόβλημα υπάρχει για την οριοθέτηση της συμμετοχής, κατά την έννοια των αρ. 46 – 47 ΠΚ δραστηριότητας προσώπων που βρίσκονται μέσα στο πεδίο της συμπλοκής.
Χρήσιμη για την κατανόηση του ζητήματος είναι εδώ η ακόλουθη διάκριση:
  • αν ο συγκεκριμένος δράστης δεν τάσσεται υπέρ μιας παρατάξεως των συμπλεκομένων, αλλά περιορίζεται σε μια γενική διευκόλυνση του συνόλου τούτων όπως παροχή όπλων, παραπλάνηση αστυνομίας, ενθάρρυνση όλων, γίνεται δεκτό ότι υπάρχει απλή συνέργεια στο έγκλημα του αρ 313 ΠΚ (αρ. 47 § 1 ΠΚ σε συνδ. με αρ. 313 ΠΚ)
  • αν όμως, ο συγκεκριμένος δράστης πραγματώσει τις ίδιες αναφερόμενες ενέργειες, οι οποίες είναι διευκολυντικές μιας μόνο ομάδας διαπληκτιζόμενων, τότε αυτός θα κριθεί – τιμωρηθεί ως φυσικός (άμεσος) αυτουργός του εγκλήματος της συμπλοκής (αρ 313 ΠΚ).
7.       Τόποι τελέσεως του εγκλήματος της συμπλοκής (αρ. 16 ΠΚ σε συνδ. με αρ. 313 ΠΚ)
Ιδιαίτερα προβλήματα δημιουργούνται αναφορικά με τον ακριβή προσδιορισμό του τόπου τελέσεως του εγκλήματος της συμμετοχής σε συμπλοκή ή επίθεση. Αυτά, όπως είναι προφανές, έχουν ως αφετηρία τους την ύπαρξη του εξωτερικού όρου του αξιοποίνου.
Έτσι, στην περίπτωση που οι τρεις αλλοδαποί ναύτες Α, Β, Γ συμπλέκονται στην ανοικτή θάλασσα, σε πλοίο με ξένη σημαία και ο Α αργότερα πεθάνει στο Βόλο, τόπος τελέσεως της συμπλοκής θεωρείται και ο Βόλος όπου επήλθε ο εξωτερικός όρος του αξιοποίνου, οπότε υπάρχει δυνατότητα εφαρμογής των ελληνικών ποινικών νόμων (αρ. 5 ΠΚ).
Αυτό συμβαίνει, διότι η κρατούσα γνώμη δέχεται ότι οι εξωτερικοί όροι του αξιοποίνου που έχουν τη μορφή αποτελέσματος μπορούν να συμβάλλουν και στη θεμελίωση του τόπου τελέσεως, εφόσον συμβάλλουν στη θεμελίωση ποινικής ευθύνης.
8.    Σχέση του αρ. 313 ΠΚ με το αρ. 299 ΠΚ και 310 ΠΚ.
Εάν αποδειχθεί ότι ο συμμέτοχος σε συμπλοκή ή επίθεση φέρει ευθύνη και για το αποτέλεσμα του θανάτου ή της βαριάς σωματικής βλάβης, τότε η συρροή ανάμεσα στα εγκλήματα αυτά και στο αρ. 313 ΠΚ, είναι αληθινή και όχι φαινομενική. Αυτό συμβαίνει διότι η επερχόμενη βλάβη σε μία ή περισσότερες μονάδες εννόμων αγαθών, δεν μπορεί να απορροφήσει τη διακινδύνευση που προηγήθηκε, στο μέτρο που η τελευταία έχει πολύ ευρύτερο πεδίο αναφοράς απειλώντας αόριστο αριθμό εννόμων αγαθών (όλων των συμμετόχων και τρίτων).
9.    Σχέση του αρ. 313 ΠΚ με τα αρ. 308, 309 και 189 ΠΚ
Ανάμεσα στο αρ. 313 ΠΚ και στα αρ. 308 ΠΚ – απλή σωματική βλάβη, στο αρ. 309 ΠΚ – επικίνδυνη σωματική βλάβη και στο αρ. 189 – διατάραξη της κοινής ειρήνης, η συρροή είναι αληθινή και όχι φαινομενική.
10.   Προβληματική που αναφέρεται στην περίπτωση κατά την οποία επέρχονται περισσότεροι από ένας θάνατος ή περισσότερες από μία βαριές σωματικές βλάβες στη συμπλοκή – αρ. 313 ΠΚ.
Όπως σωστά έχει επισημανθεί, η πλειονότητα των εξωτερικών όρων του αξιοποίνου σημαίνει και πλειονότητα του εγκλήματος του αρ. 313 ΠΚ.
Αυτονόητο είναι, πως εδώ έχουμε δεδομένη την αληθινή συρροή ανάμεσα στις διάφορες ανθρωποκτονίες ή βαριές σωματικές βλάβες, εφόσον αυτές συνδέονται αιτιακά και υπαίτια με τη δραστηριότητα ενός συμμετόχου.
Προς την κατεύθυνση αυτή, χρήσιμη φαίνεται η εξής τοποθέτηση:
  • αν πολλά βαρύτερα αποτελέσματα επήλθαν στα πλαίσια μιας συμπλοκής ή επίθεσης, τότε στην προκειμένη περίπτωση υπάρχει ένα έγκλημα.
  • αν πολλά βαρύτερα αποτελέσματα επήλθαν στα πλαίσια περισσοτέρων συμπλοκών ή επιθέσεων, τότε στη συγκεκριμένη περίπτωση υπάρχουν περισσότερα εγκλήματα.
Έτσι, γίνεται αντιληπτό ότι για τη στοιχειοθέτηση μιας ή περισσοτέρων συμπλοκών ή επιθέσεων, κρίσιμα στοιχεία αποτελούν η ενότητα των επιτιθέμενων, η κοινότητα του στόχου και η ταυτότητα της εχθρικής βουλήσεως του θύματος.

  1. 11.      Συμπερασματικές αναλύσεις – τοποθετήσεις σχετικές με το έγκλημα της συμπλοκής του αρ. 313 ΠΚ.
α) Η συμπλοκή είναι έγκλημα πολυπρόσωπο, διακινδύνευσης της ζωής και της σωματικής ακεραιότητας.
Συχνά, οι διαπληκτισμοί μεταξύ πολλών ατόμων μπορεί να καταλήγουν στο σοβαρό τραυματισμό ή τη θανάτωση, χωρίς όμως να είναι εφικτός ο προσδιορισμός του δράστη της συγκεκριμένης πράξης. Ήδη ωστόσο, η συμμετοχή στη συμπλοκή δημιουργεί όρους κινδύνου για τα έννομα αγαθά της ζωής και της σωματικής ακεραιότητας, όχι μόνο των συμπλεκομένων, αλλά και αορίστου αριθμού ατόμων που βρίσκονται στον τόπο του εγκλήματος.
β) Η πρόκληση του θανάτου ή της βαριάς σωματικής βλάβης, συνιστά εξωτερικό όρο του αξιοποίνου, βρίσκεται έξω από την αντικειμενική υπόσταση του εγκλήματος, πράγμα που σημαίνει ότι δε χρειάζεται επικάλυψή του από την αντίστοιχη μορφή της υπαιτιότητας.
Στην πραγματικότητα πρόκειται για μη γνήσιο εξωτερικό όρο του αξιοποίνου, που θεμελιώνει το αξιόποινο όχι όταν απλώς συντρέχει αντικειμενικά, αλλά πρέπει επιπρόσθετα να συνσιτά αποτέλεσμα της πράξης συνδεόμενο με αυτήν κατά τους κανόνες της αιτιότητας.
Έτσι, αν δεν πεθάνει ή δεν πάθει βαριά σωματική βλάβη με την έννοια του αρ. 310 ΠΚ κάποιος από εκείνους που συνεπλάκησαν, συμπλοκή με τη νομική της έννοια, όπως τη θέλει το αρ. 313 ΠΚ δεν υπάρχει. Η τέλεση απλής (αρ. 308 § 1 ΠΚ) ή επικίνδυνης σωματικής βλάβης (αρ. 309 ΠΚ) δεν είναι αρκετή για να πληρωθεί ο εξωτερικός όρος του αξιοποίνου στο αρ. 313 ΠΚ. Είναι αδιάφορο, εάν τιμωρείται ή όχι η σχετική συμπεριφορά με άλλη διάταξη. Η πλήρωση του εξωτερικού όρου του αξιοποίνου στο αρ. 313 ΠΚ έχει ως συνέπεια να τιμωρούνται όλοι όσοι πήραν μέρος στη σχετική συμπλοκή, άσχετα αν με δική τους ή ξένη ενέργεια προκλήθηκε ο θάνατος ή η σωματική βλάβη του θύματος. Τιμωρούνται όλοι, ακόμη και εκείνος που τραυματίσθηκε, ενώ ο δράστης που προκάλεσε το θάνατο ή τη βαριά σωματική βλάβη, τιμωρείται επί πλέον και για το αποτέλεσμα αυτό.
γ) ο όρος «συμμετοχή», εδώ, δεν έχει την τεχνική έννοια που ο νόμος του αποδίδει στα αρ. 45 – 47 ΠΚ, αλλά τη συνηθισμένη στο γλωσσικό συναίσθημα της καθημερινής ζωής σημασία.
Ειδικότερα, ως συμμετοχή νοείται οποιαδήποτε δήλωση εχθρικής διαθέσεως, αγωνιστική πράξη προσώπου, παρόντος στον τόπο της συμπλοκής ή επιθέσεως. Στη συμπλοκή ή επίθεση συμμετέχει οποιοσδήποτε δρα εναντίον των άλλων, καταφέρνοντας πλήγματα, τελώντας δηλαδή πράξεις βίας. Ο ειδικότερος τρόπος τέλεσης της βιαιοπραγίας δεν ενδιαφέρει. Μπορεί να γίνεται με τα χέρια, με μαχαίρι, με πέτρες.
Από αντικειμενική άποψη, συμμετοχή σημαίνει υλική συνένωση του συγκεκριμένου προσώπου με τους υπόλοιπους. Απαιτείται κατά συνέπεια σχέση τοπικής συνάφειας αυτού με τους άλλους, πράγμα που υπάρχει σε περίπτωση σωματικής παρουσίας του στο χώρο της συμπλοκής ή επιθέσεως. Αν ο δράστης βρίσκεται έξω από το πεδίο της μάχης, μόνο για συμμετοχή, με βάση το αρ. 46 – 47 ΠΚ στο έγκλημα του αρ. 313 ΠΚ μπορεί να γίνει λόγος και όχι για το ίδιο έγκλημα της συμμετοχής σε συμπλοκή ή επίθεση.
δ) Η συμμετοχή σε συμπλοκή είναι άδικη, μόνο εφόσον προηγείται του αποτελέσματος. Αν ο θάνατος ή η βαριά σωματική βλάβη έχουν πραγματωθεί και ο κατηγορούμενος συμμετέχει στη συμπλοκή μόνο μετά την πραγμάτωσή τους, τότε δεν μπορεί να χρεωθεί ευθύνη για τη συμμετοχή του αυτή. Δεν ισχύει το ίδιο όταν ο κατηγορούμενος ισχυρίζεται ότι συμμετείχε στη συμπλοκή αλλά αποχώρησε πριν επέλθει το αποτέλεσμα, διότι με τη συμπεριφορά του συνέβαλε στην πρόκληση του κινδύνου.
ε) Η αξιόποινη συμπεριφορά συνίσταται στη συμμετοχή σε συμπλοκή ή επίθεση που γίνεται από πολλούς.
Έτσι:
  • Συμπλοκή = διαπληκτισμός τριών (3) τουλάχιστον προσώπων μεταξύ τους, τελώντας αμοιβαίες βιαιοπραγίες κατά του σώματος. Εφόσον αγωνίζονται δύο (2) πρόσωπα δεν υπάρχει συμπλοκή. Εάν όμως προστεθούν και άλλοι εντασσόμενοι προς ένα των αντιμαχομένων, δημιουργείται συμπλοκή.
  • Επίθεση = ενέργεια από δύο (2) τουλάχιστον άτομα τα οποία στρέφονται εναντίον τουλάχιστον ενός (όχι αντίστροφα). Η προσβολή εδώ είναι μονομερής. Ο ένας περιορίζεται μόνο στην απόκρουση της προσβολής, οπότε αμύνεται παθητικά. Εάν όμως επιτεθεί και αυτός που δέχεται την επίθεση, τότε η επίθεση μετατρέπεται σε συμπλοκή. Για την ύπαρξη της συμπλοκής είναι απαραίτητη η καταφορά πληγμάτων, όχι όμως για την ύπαρξη της επίθεσης
στ) δεν συμμετέχει με την έννοια του αρ. 313 ΠΚ
  • ο παρεμβαίνων προς χωρισμό των συμπλεκομένων,
  • ο απλός θεατής,
  • αυτός που μετακομίζει τους τραυματίες,
  • αυτός που είναι θύμα μόνο της συμπλοκής.
ζ) Αυτουργός του εγκλήματος του αρ. 313 ΠΚ, μπορεί να είναι και το πρόσωπο που έχει υποστεί τη βαριά σωματική βλάβη. Αυτό ισχύει και στην περίπτωση που κανένας άλλος δεν τραυματίσθηκε.
η) Εάν μετά την αποχώρηση ενός συμμετόχου, απομείνουν στο πεδίο της μάχης δύο (2) μόνο πρόσωπα, από τους διαπληκτισμούς των οποίων επέρχεται θάνατος ή βαριά σωματική βλάβη, η εφαρμογή του αρ. 313 ΠΚ δεν επιτρέπεται, διότι είναι δεδομένο ότι οι βιαιοπραγίες δύο ατόμων δεν αρκούν.
θ) Ο δράστης απαλλάσσεται από την ποινή αν συμπλέχθηκε χωρίς υπαιτιότητά του. Ο όρος «υπαιτιότητα», δεν λαμβάνεται εδώ με τη συνηθισμένη τεχνική έννοια του δόλου ή της αμέλειας, αλλά σχετίζεται με το άδικο της πράξεως και τον καταλογισμό του συμμετόχου.
Έτσι δεν έχει ποινική ευθύνη
  • αυτός που επεμβαίνει απλώς να διαχωρίσει εκείνους που ήλθαν στα χέρια,
  • αυτός που έχει υποστεί επίθεση από πολλούς και περιορίζεται απλώς στο να αμυνθεί, σύμφωνα με το επιτρεπόμενο μέτρο από το νόμο. Σε περίπτωση αμφιβολίας πρέπει να θεωρηθεί ότι δεν υπάρχει υπαιτιότητα. Η έλλειψη της υπαιτιότητας, πρέπει να υπάρχει καθ’ όλο  το  χρόνο που υπάρχει συμπλοκή ή επίθεση.
ι) Ο θάνατος ή η βαριά σωματική βλάβη πρέπει να επέλθει κατά τη συμπλοκή. Απαιτείται δηλαδή αντικειμενικός αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της συμπλοκής ή της επιθέσεως και του θανάτου ή της βαριάς σωματικής βλάβης. Δεν αρκεί το αποτέλεσμα να είναι τυχαίο.
Επιπλέον θα πρέπει να διαπιστώνεται προσφορότητα της συμπεριφοράς να προκαλέσει θάνατο ή βαριά σωματική βλάβη, διότι, αν το αποτέλεσμα κείται σαφώς έξω από τις γενικές τάσεις της σχετικής συμπεριφοράς (μικρή αμυχή οδηγεί στον θάνατο αιμοφιλικού), δεν ενδείκνυται καμία επικινδυνότητα της συμμετοχής σε συμπλοκή.
κ) Το θύμα δεν είναι απαραίτητο να συμμετέχει στη συμπλοκή ή επίθεση. Κατά συνέπεια θύμα της συμπλοκής μπορεί να είναι:
  • ο τυχαία διερχόμενος τρίτος,
  • ο απλός θεατής,
  • ο Υπαστυνόμος Α που έχει επέμβει να χωρίσει τους συμπλεκόμενους,
  • ο επιτιθέμενος,
  • ο αμυνόμενος
λ) Ο δικαιολογητικός λόγος τιμωρήσεως της συγκεκριμένης συμπεριφοράς (συμμετοχή σε συμπλοκή ή επίθεση), οφείλει πια να εντοπισθεί στον κίνδυνο που εγκυμονεί η ίδια η συμμετοχή για το έννομο αγαθό της ζωής και της μορφικής – λειτουργικής ακεραιότητας τόσο εκείνων που παίρνουν μέρος στη συμπλοκή ή επίθεση όσο και τρίτων. Η τελευταία αυτή παρατήρηση επιτρέπει τη συναγωγή δύο επιμέρους δογματικής φύσεως πορισμάτων:
  • ο τίτλος του αρ. 313 ΠΚ είναι λανθασμένος. Έγκλημα δεν αποτελεί η συμπλοκή αλλά η συμμετοχή σε συμπλοκή ή επίθεση
  • το έγκλημα είναι διακινδύνευσης και όχι βλάβης όπου η ρύθμιση υποδηλώνει αποδοχή της θεωρίας της διακινδυνεύσεως
12.   Ποινική κύρωση του εγκλήματος
Η προβλεπόμενη ποινή είναι φυλάκιση μέχρι τριών ετών (πλαίσιο ποινής από 10 ημέρες μέχρι 3 χρόνια – αρ. 53 ΠΚ).
13.           Άσκηση ποινικής δίωξης (αρ. 27. 36, 43 ΚΠΔ) του εγκλήματος της συμπλοκής (αρ. 313 ΠΚ) – Δικονομικά ζητήματα
Η ποινική δίωξη του εγκλήματος αυτού ασκείται αυτεπαγγέλτως.
Σε παράσταση πολιτικής αγωγής νομιμοποιείται μόνο εκείνος που υπέστη την βαριά σωματική βλάβη ή σε περίπτωση θανάτου οι οικείοι του, και όχι κάθε ένας που συμμετείχε στη συμπλοκή ή μπορεί να κινδύνευσε από αυτήν. Δεν είναι επιτρεπτή η μεταβολή της κατηγορίας από συμμετοχή σε συμπλοκή ή επίθεση σε ανθρωποκτονία ή σωματική βλάβη, επειδή λείπει το στοιχείο της ταυτότητας της πράξης.

Για οποιαδήποτε πληροφορία:
ΔΕΡΜΕΝΟΥΔΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ
ΝΟΜΙΚΟΣ – ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΛΟΓΟΣ – ΠΟΙΝΙΚΟΛΟΓΟΣ.
Τηλ.  γραφείου: 25410 77560 – Fax: 25410 67205, κιν.: 6979847227
e-mail:xartikaipontiki@gmail.com

Παραμένοντας πιστοί στις αρχές, τις αξίες και τα ιδεώδη του υγιούς και δημιουργικού συνδικαλισμού, θα συνεχίσουμε να βρισκόμαστε δίπλα στο συνάδελφο, όποτε μας χρειαστεί
Συνδικαλιστική Κίνηση Αστυνομικών Υπαλλήλων (Σ.Κ.Α.Υ.) Θεσσαλονίκης
«Πρώτα ο Συνάδελφος»
skaythess.gr

Related

ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ 6023441026445489802

Δημοσίευση σχολίουDefault Comments

emo-but-icon

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΡΘΡΑ

FACEBOOK

Συνολικές προβολές σελίδας

ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΑ ΕΦΗΜΕΡΙΔΩΝ

ΦΟΡΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Όνομα

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο *

Μήνυμα *

εορτολογιο

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ

Google+ Followers

ΖΩΔΙΑ


live score

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ

Στο παρόν blog εκτός από άρθρα των διαχειριστών, αναδημοσιεύονται άρθρα από άλλα blogs με αναφορά πηγής στο κάτω μέρος κάθε άρθρου.

-Το blog politikanet αναδημοσιεύει και δεν "υιοθετεί" απαραίτητα το περιεχόμενο των ειδήσεων που αναρτά στις οποίες αναφέρεται η πηγή της είδησης.

- Οι φωτογραφίες και τα βίντεο προέρχονται από το διαδίκτυο, κυρίως από τις εικόνες google και ανήκουν αποκλειστικά στους δημιουργούς τους. Εάν κατά λάθος έχει δημοσιευτεί εικόνα ή βίντεο που διέπεται από πνευματικά δικαιώματα, επικοινωνήστε μαζί μας και θα αφαιρεθεί.

- Οι απόψεις που δημοσιεύονται στο Blog δεν απηχούν κατ' ανάγκη και τις απόψεις των διαχειριστών.


item