Τα γλυπτά της Αθήνας: Μνημείο Αγνώστου Στρατιώτη.

 Τα γλυπτά της Αθήνας: Μνημείο Αγνώστου Στρατιώτη.

Του Πάνου Αυγουστή*


Τίτλος: Μνημείο Αγνώστου Στρατιώτη

Θέση: Πλατεία Παλαιών Ανακτόρων (Αμαλίας & Βασιλίσσης Σοφίας)

Έτος Κατασκευής: 1932

Υλικό Κατασκευής: Μάρμαρο – Πωρόλιθος - Ορείχαλκος

Καλλιτέχνης: Φωκίων Ρωκ

Αρχιτέκτονας: Εμμανουήλ Λαζαρίδης

Μνημειακή σύνθεση σε ανάλημμα σχήματος «Π» από λαξευμένους πωρόλιθους, προς τιμήν των νεκρών και αγνοούμενων των χερσαίων μαχών του Ελληνικού Έθνους. Στο κέντρο του έργου βρίσκεται σκαλισμένη μορφή αρχαίου «οπλίτη εκτάδην κειμένου». Στο παραλληλόγραμμο πλαίσιο που έχει αναφορά σε σαρκοφάγο, παριστάνεται ο μαχητής ξαπλωμένος σε κάποια έξαρση του εδάφους με τα πόδια και το κεφάλι λίγο χαμηλότερα. Στο αριστερό χέρι φέρει ασπίδα, ενώ στο κεφάλι φοράει αρχαίο κράνος. Το έργο βασίζεται σε μια σειρά από καμπυλόγραμμα θέματα που αλληλοσυμπληρώνονται. Ο θεατής έχει την αίσθηση ότι ο άγνωστος στρατιώτης αναπαύεται ζωντανός έτοιμος να αντιμετωπίσει τον εχθρό. Με το γλυπτό να είναι καθαρά επηρεασμένο από τα αγάλματα των αετωμάτων του ναού της Αφαίας Αθηνάς στην Αίγινα. Δεξιά και αριστερά του γλυπτού υπάρχουν δύο κλίμακες που συνδέουν το μνημείο με το κοινοβούλιο, σχεδιασμένες να λειτουργούν ως εξώστες στις δημόσιες τελετές. Τον ηρωικό χαρακτήρα των νεκρών τονίζουν 16 ορειχάλκινες ασπίδες, που χυτεύθηκαν στο Παρίσι, και περιλαμβάνουν πολεμικά σύμβολα από την αρχαιότητα μέχρι την σύγχρονη εποχή. Η πλακόστρωση του περιβάλλοντα χώρου με πεντελικό μάρμαρο έγινε σχηματικά και εστιαζόμενη προς το γλυπτό. Τον χαρακτήρα του ιδιαίτερου κενοταφίου ενισχύουν η περιμετρική φύτευση με κυπαρίσσια και οι μαρμάρινοι φράκτες με δυο ορειχάλκινους κρατήρες στην πλευρά της οδού Αμαλίας. Αριστερά και δεξιά της γλυπτικής παράστασης έχουν χαραχθεί οι φράσεις από τον Επιτάφιο του Θουκυδίδη: «ΜΙΑ ΚΛΙΝΗ ΚΕΝΗ ΦΕΡΕΤΑΙ ΕΣΤΡΩΜΜΕΝΗ ΤΩΝ ΑΦΑΝΩΝ» και «ΑΝΔΡΩΝ ΕΠΙΦΑΝΩΝ ΠΑΣΑ ΓΗ ΤΑΦΟΣ». Στους πελεκημένους πωρόλιθους των τοιχίων έχουν χαραχθεί κατά χρονολογική σειρά οι τόποι πολύνεκρων μαχών και επιχειρήσεων της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.

Από Αριστερά οι τόποι των Α’ Βαλκανικών Πολέμων: «ΕΛΑΣΣΩΝ – ΣΑΡΑΝΤΑΠΟΡΟΝ – ΛΑΖΑΡΑΔΕΣ – ΣΤΕΝΑ ΠΟΡΤΑΣ – ΚΑΤΕΡΙΝΗ – ΣΟΡΟΒΙΤΣ – ΓΙΑΝΝΙΤΣΑ – ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ – ΟΣΤΡΟΒΟΝ – ΚΟΡΙΤΣΑ – ΠΕΣΤΑ – ΓΡΥΜΠΟΒΟ – ΠΕΝΤΕΠΗΓΑΔΙΑ – ΠΡΕΒΕΖΑ – ΑΕΤΟΡΡΑΧΗ – ΜΑΝΩΛΙΑΣΣΑ – ΜΠΙΖΑΝΙ – ΔΡΙΣΚΟΣ». Συνεχίζουν οι επιχειρήσεις των Β’ Βαλκανικών Πολέμων: «ΚΙΛΚΙΣ – ΛΑΧΑΝΑ – ΜΠΕΛΕΣ – ΚΡΕΣΝΑΤΣΟΥΜΑΓΙΑ – ΠΕΤΣΟΒΟ – ΝΕΥΡΟΚΟΠΙ – ΜΠΑΝΙΤΣΑ – ΜΑΧΩΜΕΑ». Ακολουθούν οι επιχειρήσει του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου: «ΓΚΟΛΟΜΠΙΛΟ – ΣΜΠΟΡΣΚΟ – ΠΡΕΣΛΑΠ – ΕΡΙΓΩΝ – ΡΑΒΙΝΕ – ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ – ΣΚΡΑ – ΣΤΡΥΜΩΝ – ΔΟΪΡΑΝΙ – ΜΠΕΛΕΣ – ΓΚΡΑΝΚΟΡΟΝΕ – ΤΖΕΝΑ». Στη συνέχεια περιλαμβάνονται οι επιχειρήσεις του Ελληνικού Στρατού στη Μεσημβρινή Ρωσία: «ΧΕΡΣΩΝ – ΣΕΡΜΙΚΑΣ – ΟΔΗΣΣΟΣ – ΣΕΒΑΣΤΟΥΠΟΛΙΣ». Στο δεξιό άκρο ακολουθούν οι τόποι των συγκρούσεων κατά την Μικρασιατική Εκστρατεία: «ΑΡΤΑΚΗ – ΑΪΔΙΝΙΟΝ – ΠΡΟΥΣΣΑ – ΦΙΛΑΔΕΛΦΕΙΑ – ΤΟΥΛΟΥΜΠΟΥΝΑΡ – ΚΙΟΥΤΑΧΕΙΑ – ΔΟΡΥΛΑΙΟΝ – ΑΦΙΟΝΚΑΡΑΧΙΣΑΡ – ΣΑΓΓΑΡΙΟΣ – ΚΑΛΕΓΚΡΟΤΟ».

Μετά την Απελευθέρωση προστέθηκαν στην κύρια όψη του μνημείου αριστερά και δεξιά του γλυπτού οι τόποι επιχειρήσεων του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου: «ΚΛΕΙΣΟΥΡΑ – ΠΡΕΜΕΤΗ – ΟΣΤΡΟΒΙΤΣΑ – ΠΟΓΡΑΔΕΤΣ – ΡΟΥΠΕΛ – ΠΕΡΙΩΡΙ – ΚΡΗΤΗ – ΕΛ ΑΛΑΜΕΪΝ – ΡΙΜΙΝΙ – ΡΟΥΒΙΚΩΝ – ΠΙΝΔΟΣ – ΜΟΡΟΒΑ – ΚΟΡΥΤΣΑ – ΚΑΛΑΜΑΣ – ΤΟΜΟΡΟΣ – ΤΡΕΜΠΕΣΙΝΑ – ΧΕΙΜΑΡΑ – ΑΡΓΥΡΟΚΑΣΤΡΟΝ – 731 – ΜΠΟΥΜΠΕΣΙ – ΚΑΛΠΑΛΙ». Το 1994 με απόφαση της Βουλής των Ελλήνων προστέθηκε η επιγραφή «ΚΟΡΕΑ» σε ανάμνηση της εκεί αποστολής του Ελληνικού Στρατού, αλλά και η «ΚΥΠΡΟΣ» εις μνήμην των ελλήνων στρατιωτών που χάθηκαν κατά την τουρκική εισβολή στο νησί.

Στις 28 Φεβρουαρίου 1926 δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως ο διαγωνισμός του Υπουργείου Στρατιωτικών «μεταξύ Ελλήνων Αρχιτεκτόνων, Γλυπτών και Ζωγράφων δια την υποβολήν μελέτης ανεγέρσεως τάφου Αγνώστου Στρατιώτου εις την έμπροσθεν των Παλαιών Ανακτόρων Πλατείαν καταλλήλος προς τούτο διαρρυθμιζομένην». Το διαγωνισμό κέρδισε ο αρχιτέκτονας Εμμανουήλ Λαζαρίδης με το σχέδιο που είχε ψευδώνυμο «ΣΚΡΑ». Η επιλογή της συγκεκριμένης θέσης του μνημείου έγινε γιατί ο Θεόδωρος Πάγκαλος επιθυμούσε στα Παλαιά Ανάκτορα την στέγαση του Υπουργείου Στρατιωτικών. Η σκέψη αυτή ωστόσο, είχε δημιουργήσει καλλιτεχνικές και πολιτικές αντιδράσεις. Το 1929 η Βουλή των Ελλήνων αποφασίζει τελεσίδικα ότι ο χώρος είναι κατάλληλος για την ανέγερση του Μνημείου. Ο Πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος τονίζει πως με αυτόν τον τρόπο συσχετίζεται το μνημείο με την Βουλή. Καθώς η θυσία του αγνώστου στρατιώτη θα συμβολίζει πάντα την βάση για την Δημοκρατία.

Ο Εμ. Λαζαρίδης είχε επιλέξει αρχικά ως βοηθό του τον γλύπτη Θωμά Θωμόπουλο. Ωστόσο, χρηματικές ασυμφωνίες μεταξύ τους, τον οδηγούν σε αντικατάσταση από τον Φωκίωνα Ρωκ το 1930. Παράλληλα αποφασίζεται από την επιτροπή ανέγερσης ο νέος γλύπτης να σκαλίσει νέο σχέδιο περισσότερο ταιριαστό με το μνημειακό σύνολο. Το γεγονός αυτό αλλά και οι υπέρογκες δαπάνες για την κατασκευή του μνημείου είχαν δημιουργήσει αντιδράσεις ακόμα και στον κύκλο των καλλιτεχνών. Τελικά τα αποκαλυπτήρια του Μνημείου έγιναν την 25η Μαρτίου 1932 από τον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης Α. Μιχαλακόπουλο και πλήθος ξένων διπλωματών. Την ημέρα των αποκαλυπτηρίων μεταφέρθηκε στο εντοιχισμένο καντήλι του μνημείου φλόγα από την Αγία Λαύρα. Έκτοτε καθιερώθηκε Ευζωνικός λόχος να φυλάει τιμητικά το μνημείο.

Ο Φωκίων Ρωκ (Αργοστόλι 1891 - Αθήνα, 18 Μαρτίου 1945) ήταν Έλληνας γλύπτης, σκιτσογράφος και συγγραφέας. Ήταν απόγονος Γάλλων εγκαταστημένων στην Ελλάδα από το 18ο αιώνα και γιος του Ιωάννη Ρωκ (1859 - 1909), αξιωματικού του Ελληνικού Στρατού. Ο Φωκίων Ρωκ, μετά τις γυμνασιακές σπουδές του στην Αθήνα, πήρε μέρος στους Βαλκανικούς πολέμους και τραυματίστηκε στη μάχη του Δρίσκου. Αγαπούσε τον περιηγητισμό, τα βιβλία, τη μουσική και την ιστορία της Τέχνης. Στις αναμνήσεις του αναφέρει ότι ο ποιητής Λορέντζος Μαβίλης ξεψύχησε στα χέρια του. Στη συνέχεια, ο Ρωκ φοίτησε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών (Α.Σ.Κ.Τ.) της Αθήνας, κοντά στον καθηγητή της γλυπτικής Θωμά Θωμόπουλο, από όπου αποφοίτησε το 1925 με το πτυχίο της Πλαστικής. Συμπλήρωσε τις σπουδές του στο Παρίσι στη Σχολή Καλών Τεχνών (Ecole Superiere des Beaux Arts) και στην Ακαδημία της Γκραντ Σωμιέρ (Academie de la Grande Chaumiere). Εργάστηκε και στο εργαστήριο του Κώστα Δημητριάδη στο Παρίσι. Το 1930 επέστρεψε στην Αθήνα, όπου διορίστηκε έφορος της Συλλογής Γλυπτικής της Σχολής Καλών Τεχνών, όπου δίδαξε Πλαστική. Στο διάστημα αυτό επανεγγράφηκε ως σπουδαστής στη Σχολή και το 1943 έλαβε το πτυχίο της Γλυπτικής. Επιστρέφοντας από το Παρίσι στην Αθήνα, άνοιξε εργαστήριο από κοινού με τους ζωγράφους Περικλή Βυζάντιο και Παύλο Καλλιγά (1922 - 1928) στους Αέρηδες στην Πλάκα, επί της οδού Διογένους αριθ. 4. Το εργαστήριο αυτό λειτούργησε ως καλλιτεχνικό στέκι, κατά το πρότυπο των γαλλικών ατελιέ της Μονμάρτης, όπου σύχναζαν ο Φωκίων Ρωκ, ο Παύλος Καλλιγάς, οι ποιητές Μιλτιάδης Μαλακάσης και Κώστας Ουράνης κ. ά. Το κτίσμα (όπου στεγάζεται σήμερα μια ταβέρνα) σώζεται μέχρι και σήμερα, με εντοιχισμένη αναμνηστική μαρμάρινη πλάκα, όπου αναφέρεται ότι "Το κτίριο αυτό στέγασε το ατελιέ των Περικλή Βυζαντίου, ζωγράφου, Παύλου Καλλιγά, ζωγράφου, Φωκίωνα Ρωκ, γλύπτη, 1922 - 1928.

Ο Εμμανουήλ Λαζαρίδης (1894 – 1961) ακολούθησε σπουδές αρχιτεκτονικής στην Ecole Nationale Superieure des Beaux Arts στο Παρίσι με παράλληλη φοίτηση στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Επί Δημάρχου Αθηναίων Σπύρου Πάτση αναλαμβάνει Τμηματάρχης Τεχνικών Υπηρεσιών και συμβάλλει αποφασιστικά στην υλοποίηση προγράμματος έργων εξωραϊσμού της Αθήνας. Μετά την βράβευσή του για το Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη έλαβε πολλές διακρίσεις και βραβεία. Τα υπόλοιπα χρόνια διατήρησε δικό του γραφείο εργαζόμενος και ως εργολήπτης. Πηγή: athenssculptures.com


*Ο Πάνος Αυγουστής είναι M.Sc βιβλιοθηκονόμος του Πανεπιστημίου Αθηνών.

www.politikanet.gr


Related

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 9194443773109870155

Δημοσίευση σχολίουDefault Comments

emo-but-icon

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΡΘΡΑ

FACEBOOK

Συνολικές προβολές σελίδας

ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΑ ΕΦΗΜΕΡΙΔΩΝ

ΦΟΡΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Όνομα

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο *

Μήνυμα *

εορτολογιο

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ

ΖΩΔΙΑ


live score

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ

Στο παρόν blog εκτός από άρθρα των διαχειριστών, αναδημοσιεύονται άρθρα από άλλα blogs με αναφορά πηγής στο κάτω μέρος κάθε άρθρου.

-Το blog politikanet αναδημοσιεύει και δεν "υιοθετεί" απαραίτητα το περιεχόμενο των ειδήσεων που αναρτά στις οποίες αναφέρεται η πηγή της είδησης.

- Οι φωτογραφίες και τα βίντεο προέρχονται από το διαδίκτυο, κυρίως από τις εικόνες google και ανήκουν αποκλειστικά στους δημιουργούς τους. Εάν κατά λάθος έχει δημοσιευτεί εικόνα ή βίντεο που διέπεται από πνευματικά δικαιώματα, επικοινωνήστε μαζί μας και θα αφαιρεθεί.

- Οι απόψεις που δημοσιεύονται στο Blog δεν απηχούν κατ' ανάγκη και τις απόψεις των διαχειριστών.


item